A. PHỤNG VỤ LỜI CHÚA

Bài đọc 1: Is 5,1-7

Vườn nho của Đức Chúa các đạo binh, chính là nhà Ít-ra-en.

Bài trích sách ngôn sứ I-sai-a.

1 Tôi xin hát tặng bạn thân tôi,

bài ca của bạn tôi về vườn nho của mình.

Bạn thân tôi có một vườn nho trên sườn đồi mầu mỡ.

2 Anh ra tay cuốc đất nhặt đá,

giống nho quý đem trồng,

giữa vườn, anh xây một vọng gác,

rồi khoét bồn đạp nho.

Anh những mong nó sinh trái tốt,

nó lại sinh nho dại.

3 Vậy bây giờ,

dân Giê-ru-sa-lem và người Giu-đa hỡi,

xin phân xử đôi đàng giữa tôi với vườn nho.

4 Có gì làm hơn được cho vườn nho của tôi,

mà tôi đã chẳng làm ?

Tôi những mong trái tốt, sao nó sinh nho dại ?

5 Vậy bây giờ tôi cho các người biết

tôi đối xử thế nào với vườn nho của tôi :

hàng giậu thì chặt phá cho vườn bị tan hoang,

bờ tường thì đập đổ cho vườn bị giày xéo.

6 Tôi sẽ biến thửa vườn thành mảnh đất hoang vu,

không tỉa cành nhổ cỏ, gai góc mọc um tùm ;

sẽ truyền lệnh cho mây đừng đổ mưa tưới xuống.

7 Vườn nho của Đức Chúa các đạo binh,

chính là nhà Ít-ra-en đó ;

cây nho Chúa mến yêu quý chuộng,

ấy chính là dân xứ Giu-đa.

Người những mong họ sống công bằng,

mà chỉ thấy toàn là đổ máu ;

đợi chờ họ làm điều chính trực,

mà chỉ nghe vẳng tiếng khóc than.

Đó là lời Chúa.

Đáp ca : Tv 79,9 và 12.13-14.15-16.19-20 (Đ. Is 5,7a)

Đ. Vườn nho của Chúa là nhà Ít-ra-en.

9 Gốc nho này, Chúa bứng từ Ai-cập,
đuổi chư dân, lấy chỗ mà trồng,
12 nhánh vươn dài tới phía đại dương,
chồi mọc xa đến tận miền Sông Cả. Đ.

13 Tường rào nó, vậy sao Ngài phá đổ ?
Khách qua đường mặc sức hái mà ăn !
14 Heo rừng vào phá phách,
dã thú gặm tan hoang. Đ.

15 Lạy Chúa Tể càn khôn, xin trở lại,
tự cõi trời, xin ngó xuống mà xem,
xin Ngài thăm nom vườn nho cũ,
16 bảo vệ cây tay hữu Chúa đã trồng,
và chồi non được Ngài ban sức mạnh. Đ.

19 Chúng con nguyền chẳng xa Chúa nữa đâu,
cúi xin Ngài ban cho được sống,
để chúng con xưng tụng danh Ngài.
20 Lạy Chúa là Chúa Tể càn khôn,
xin phục hồi chúng con,
xin toả ánh Tôn Nhan rạng ngời
để chúng con được ơn cứu độ. Đ.

Bài đọc 2 : Pl 4,6-9

Anh em hãy đem những điều này ra thực hành, và Thiên Chúa là nguồn bình an sẽ ở với anh em.

Bài trích thư của thánh Phao-lô tông đồ gửi tín hữu Phi-líp-phê.

6 Thưa anh em, anh em đừng lo lắng gì cả, nhưng trong mọi hoàn cảnh, anh em cứ đem lời cầu khẩn, van xin và tạ ơn, mà giãi bày trước mặt Thiên Chúa những điều anh em thỉnh nguyện. 7 Và bình an của Thiên Chúa là bình an vượt lên trên mọi hiểu biết, sẽ giữ cho lòng trí anh em được kết hợp với Đức Ki-tô Giê-su. 8 Ngoài ra, thưa anh em, những gì là chân thật, cao quý, những gì là chính trực tinh tuyền, những gì là đáng mến và đem lại danh thơm tiếng tốt, những gì là đức hạnh, đáng khen, thì xin anh em hãy để ý. 9 Những gì anh em đã học hỏi, đã lãnh nhận, đã nghe, đã thấy ở nơi tôi, thì hãy đem ra thực hành, và Thiên Chúa là nguồn bình an sẽ ở với anh em.

Đó là lời Chúa.

Tung hô Tin Mừng : x. Ga 15,16

Ha-lê-lui-a. Ha-lê-lui-a. Chúa nói : “Chính Thầy đã chọn anh em từ giữa thế gian, để anh em ra đi, sinh được hoa trái, và hoa trái của anh em tồn tại.” Ha-lê-lui-a.

Tin Mừng: Mt 21,33-43

Ông chủ sẽ cho các tá điền khác canh tác vườn nho.

Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.

33 Khi ấy, Đức Giê-su nói với các thượng tế và kỳ mục trong dân rằng : “Các ông hãy nghe dụ ngôn sau đây : Có chủ nhà kia trồng được một vườn nho ; chung quanh vườn, ông rào giậu ; trong vườn, ông khoét bồn đạp nho, và xây một tháp canh. Ông cho tá điền canh tác, rồi trẩy đi xa. 34 Gần đến mùa hái nho, ông sai đầy tớ đến gặp các tá điền để thu hoa lợi. 35 Bọn tá điền bắt các đầy tớ ông : chúng đánh người này, giết người kia, ném đá người nọ. 36 Ông lại sai một số đầy tớ khác đông hơn trước ; nhưng bọn tá điền cũng xử với họ y như vậy. 37 Sau cùng, ông sai con trai mình đến gặp chúng, vì nghĩ rằng : ‘Chúng sẽ nể con ta.’ 38 Nhưng bọn tá điền vừa thấy người con, thì bảo nhau : ‘Đứa thừa tự đây rồi ! Nào ta giết quách nó đi, và đoạt lấy gia tài nó !’ 39 Thế là chúng bắt lấy cậu, tống ra khỏi vườn nho và giết đi. 40 Vậy khi ông chủ vườn nho đến, ông sẽ làm gì bọn tá điền kia ?” 41 Họ đáp : “Ác giả ác báo, ông sẽ tru diệt bọn chúng và cho các tá điền khác canh tác vườn nho, để cứ đúng mùa, họ nộp hoa lợi cho ông.” 42 Đức Giê-su bảo họ : “Kinh Thánh có câu : ‘Tảng đá thợ xây nhà loại bỏ lại trở nên đá tảng góc tường. Đó chính là công trình của Chúa, công trình kỳ diệu trước mắt chúng ta.’ Các ông chưa bao giờ đọc câu này sao ?

43 “Bởi đó, tôi nói cho các ông hay : Nước Thiên Chúa, Người sẽ lấy đi không cho các ông nữa, mà ban cho một dân biết làm cho Nước ấy sinh hoa lợi.”

Đó là lời Chúa.

B. CHIA SẺ LỜI CHÚA

* Phụng vụ Chúa nhật hôm nay kể cho chúng ta nghe một dụ ngôn liên quan đến cuộc Thương Khó của Đức Giê-su. Dụ ngôn này đã được chuẩn bị, trong bài đọc 1, bằng một bài ca của ngôn sứ I-sai-a về vườn nho của Chúa. Như vậy, bài Tin Mừng cũng như bài đọc 1 nói với chúng ta về vườn nho nhưng với một tầm quan trọng khác nhau : trong dụ ngôn, chính các vị lãnh đạo của dân Ít-ra-en chịu trách nhiệm, trong khi qua bài ca của ngôn sứ I-sai-a, chính toàn thể dân Ít-ra-en đã được Thiên Chúa cảnh báo trước.

* Bài ca của ngôn sứ I-sai-a diễn tả nỗi buồn của Thiên Chúa : “Bạn thân tôi có một vườn nho trên sườn đồi mầu mỡ.” Người chủ tỏ ra quan tâm đến vườn nho của mình : “Anh ta ra tay cuốc đất, nhặt đá, giống nho quý đem trồng, giữa vườn, anh xây một vọng gác, rồi khoét bồn đạp nho.” Anh làm những việc đó rất cẩn thận. Anh mong nó sinh trái tốt, nó lại sinh nho dại. Lúc ấy, ngôn sứ ngỏ lời với cư dân Giê-ru-sa-lem và tất cả mọi người Do-thái, để xin họ, nhân danh Đức Chúa : “Có gì làm hơn được cho vườn nho của tôi, mà tôi đã chẳng làm ?” Người chủ đã làm tất cả những gì có thể làm, mà không hề sao nhãng. Vì lý do đó, phản ứng tiêu cực của dân Ít-ra-en đáng bị trừng phạt như Đức Chúa đe doạ. “Vậy bây giờ tôi cho các người biết tôi đối xử thế nào với vườn nho của tôi : hàng giậu thì chặt phá cho vườn bị tan hoang, bờ tường thì đập đổ cho vườn bị giày xéo. Tôi sẽ biến thửa vườn thành mảnh đất hoang vu, không tỉa cành nhổ cỏ, gai góc mọc um tùm; sẽ truyền lệnh cho mây đừng đổ mưa tưới xuống.” Vườn nho sẽ bị hoàn toàn hoang vắng. Những lời cảnh cáo này được đưa ra nhằm mời gọi sám hối để tránh bị phạt. Điều đáng tiếc là những lời cảnh cáo này không được lắng nghe, nên đã trở thành hiện thực như thánh vịnh đáp ca đã trình bày. Tác giả Thánh vịnh than với Chúa vì Người đã hoàn toàn bỏ rơi vườn nho của Người và để nó bị tàn phá (Tv 79). Điều này đã xảy đến cho dân Ít-ra-en trong Cựu Ước, Giê-ru-sa-lem bị tàn phá và dân bị lưu đày. Một khi dân không vâng theo thánh ý Chúa, không tuân giữ Lề Luật Người ban cho để giúp họ sống hạnh phúc, thì xảy ra tai hoạ và tàn phá.

* Dụ ngôn của Đức Giê-su không liên quan đến toàn thể dân Ít-ra-en nhưng đến các thượng tế, nghĩa là các lãnh đạo tôn giáo. Người hiểu rất rõ về sự đối nghịch của họ cũng như những ý đồ xấu xa của họ chống lại Người : họ muốn giết Người, vì thế Người cảnh báo họ thấy những lỗi lầm, những sự độc ác của họ và sám hối. Dụ ngôn của Đức Giê-su bắt đầu giống như bài ca về vườn nho của ngôn sứ I-sai-a : “Có chủ nhà kia trồng được một vườn nho ; chung quanh vườn, ông rào giậu ; trong vườn, ông khoét bồn đạp nho và xây một tháp canh.” Sau đó là thời điểm quyết định, ông cho tá điền canh tác rồi trẩy đi xa. Sự trung thực của các tá điền bị thử thách : vườn nho đã được trao cho họ chăm nom và họ phải thu hoa lợi rồi trao lại cho ông chủ. “Gần đến mùa hái nho, ông sai đầy tớ đến gặp các tá điền để thu hoa lợi.” Nhưng các tá điền có thái độ kẻ cả : họ không xem mình là những người làm thuê cho chủ mà cho mình là chủ vườn nho, và từ chối nộp hoa lợi cho ông chủ : họ bắt các đầy tớ của ông, đánh đập người này, giết người kia, ném đá người nọ. Người chủ vẫn kiên nhẫn và không nản lòng : ông lại sai một số đầy tớ khác đông hơn trước, nhưng bọn tá điền cũng xử với họ y như vậy. Đối với Đức Giê-su, những đầy tớ này chính là các ngôn sứ được Chúa sai đến. Trong sách ngôn sứ Giê-rê-mi-a, Chúa nói với những người Ít-ra-en : “Từ ngày cha ông chúng ra khỏi đất Ai-cập tới nay, ngày này qua ngày khác, Ta không ngừng sai tất cả các tôi tớ của Ta là các ngôn sứ đến với chúng ; nhưng chúng đã không nghe, cũng chẳng để tai, lại ra cứng đầu cứng cổ. Chúng hành động còn xấu hơn cả cha ông chúng nữa” (Gr 7,25-26). Cuối cùng “người chủ sai chính con trai mình đến gặp chúng, vì nghĩ rằng : “Chúng sẽ nể con ta.” Nhưng bọn tá điền vừa thấy người con, thì bảo nhau : “Đứa thừa tự đây rồi ! Nào ta giết quách nó đi, và đoạt lấy gia tài nó !” Thế là chúng bắt lấy cậu, tống ra khỏi vườn nho và giết đi.” Khi kết thúc câu chuyện, Đức Giê-su hỏi những kẻ đối thoại : “Vậy khi ông chủ vườn nho đến, ông sẽ làm gì bọn tá điền kia ?” Họ đáp : ‘Ác giả ác báo’, ông sẽ tru diệt bọn chúng và cho các tá điền khác canh tác vườn nho, để cứ đúng mùa, họ nộp hoa lợi cho ông.” Lúc ấy, Đức Giê-su làm cho bọ biết rằng Người đang nói về ai : “Các ông chưa bao giờ đọc trong Kinh Thánh câu này sao : ‘Tảng đá thợ xây nhà loại bỏ lại trở nên đá tảng góc tường. Đó chính là công trình của Chúa, công trình kỳ diệu trước mắt chúng ta.’” Rồi Đức Giê-su kết luận : “Nước Thiên Chúa, Người sẽ lấy đi không cho các ông nữa, mà ban cho một dân biết làm cho Nước ấy sinh hoa lợi.” Qua những lời nói này, Người báo cho biết những vị lãnh đạo tôn giáo cao cấp của dân Ít-ra-en sẽ không còn đứng đầu dân Thiên Chúa nữa, nhưng dân Thiên Chúa sẽ có những nhà lãnh đạo tôn giáo mới, đó là mười hai Tông Đồ và những đấng kế vị các ngài. Dụ ngôn Đức Giê-su trình bày báo trước mầu nhiệm Phục Sinh của Người và những hiệu quả của mầu nhiệm này. Dụ ngôn này cũng là một lời cảnh báo Chúa gửi đến tất cả chúng ta. Điều quan trọng là chúng ta cần tránh thái độ “ông chủ”. Tất cả chúng ta đều có một trách nhiệm nào đó, có khi là nhỏ bé nhưng đôi khi là cao cả, chúng ta cần có thái độ xứng hợp, đừng kiêu căng, ngạo mạn, đừng tự đắc. Nhiều khi chúng ta dễ có khuynh hướng : “Chúa đã ban cho tôi nhiều khả năng, nhiều ơn lành, tôi là chủ các ơn đó, tôi muốn làm gì là làm. Tôi lãnh một trọng trách, tôi sẽ tận dụng để làm giàu cho bản thân tôi …” Như vậy, chúng ta tỏ ra mình là ông chủ, kẻ lo thu gom cho bản thân mà không hề quan tâm đến người khác. Một thái độ như thế là căn nguyên, là cội rễ của vô số tội lỗi và bất công. Chúng ta tưởng rằng mình được hạnh phúc khi sống như thế. Nhưng hạnh phúc thật chỉ có trong một đời sống yêu thương và phục vụ. Tất cả mọi ân huệ, tất cả mọi tài năng mà Thiên Chúa ban cho chúng ta là những khí cụ giúp chúng ta yêu thương và phục vụ tha nhân. Nếu chúng ta sử dụng cách ích kỷ những ân huệ và tài năng này, chỉ lo cho lợi ích bản thân mình mà thôi, thì chúng ta giống như các tá điền sát nhân trong dụ ngôn Đức Giê-su kể. Chúng ta hãy khẩn khoản nài xin Chúa cho chúng ta có được thái độ giống như thái độ của Đức Giê-su : “Người đến không phải để được người ta phục vụ, nhưng là để phục vụ và hiến dâng mạng sống làm giá chuộc muôn người” (Mt 20,28). Người không tận dụng những ân huệ Chúa Cha ban cho lợi ích của bản thân Người như chúng ta thấy rõ điều đó lúc Người bị cám dỗ trong sa mạc (Mt 4,1-11). Người luôn đi theo con đường tình yêu và phục vụ. Đức Giê-su đề nghị chúng ta bước theo con đường này nhờ bí tích Thánh Thể. Trong bí tích Thánh Thể, Người có một thái độ hoàn toàn đối nghịch với sự ích kỷ : “Người cầm lấy bánh, dâng lời tạ ơn, bẻ ra và nói : ‘Đây là Mình Thầy, hiến dâng vì anh em, anh em hãy làm việc này mà tưởng nhớ đến Thầy.’ Cũng thế, sau bữa ăn, Người cầm lấy chén rượu và nói : ‘Chén này là Giao Ước Mới, lập bằng Máu Thầy ; mỗi khi uống, anh em hãy làm việc này, mà tưởng nhớ đến Thầy.’” (1 Cr 11,24-25). Chúng ta, những người Ki-tô hữu, chúng ta được gọi để sống quảng đại trong yêu thương và phục vụ. Trong đời sống như vậy, chúng ta sẽ tìm được niềm vui trọn vẹn, niềm vui thiêng liêng mà Chúa thông ban cho chúng ta.

Cầu nguyện :

Lạy Chúa Giê-su, xin cho chúng con nên đồng hình đồng dạng với Chúa trong đời sống yêu thương và phục vụ.

Tự vấn :

Trong đời sống đức tin thường ngày, chúng ta có noi gương Đức Giê-su là Đấng đến trần gian, không phải để được người ta phục vụ, nhưng để phục vụ và hiến dâng mạng sống làm giá chuộc muôn người không ?

C. BÀI ĐỌC THÊM

1. “Coi chừng đừng làm hư hỏng Giáo Hội”

(Mgr. L. Daloz trong “Le Règne des cieux s’est approché”, Desclée de Brouwer, tr. 298-299).

Đúng là một chuyện chiếm đoạt. Chúa Giê-su khiển trách những kẻ đối thoại với Người vì họ tưởng mình là những kẻ nắm giữ lời hứa, nắm giữ Giao ước, nên đã không còn muốn tường trình với Thiên Chúa nữa. Tổ phụ Áp-ra-ham đã tin tưởng vào Chúa, vẫn luôn hy vọng cả khi không còn gì để hy vọng. Và ông đã nhận được lời hứa. Hậu duệ của ông sẽ có khuynh hướng tưởng mình là những người sở hữu lời hứa này như một gia sản mà họ có thể quản lý theo ý họ và cho chính họ. Họ đã không muốn hoàn lại cho Đức Giê-su, Người Con, những gì họ đã nhận được từ Chúa Cha. Họ đã ỷ thế mà từ khước điều ấy : Chúng tôi đã có tổ phụ Áp-ra-ham (3,9) … Nguy cơ sử dụng tôn giáo như gia sản của ta, thứ bảo hiểm cho ta thì thời nào cũng có và luôn luôn đáng lo ngại. Lời Chúa, các bí tích, các “công đức” của ta … không phải là tài sản riêng của ta, mà là những ân huệ Chúa ban cho ta. Chúng phải hướng ta về với Chúa, khơi dậy và phát triển lòng tin của ta. Những ân huệ đó thúc đẩy ta hiến dâng chính mình, để ta sống đời tận hiến, hoàn toàn thuộc về Người. Cách riêng trong bí tích Thánh Thể, Đức Giê-su hiến mình Người để kết hiệp ta với Người là của lễ mà dâng lên Cha, ngõ hầu Thần Khí của Người đến làm ta nên của lễ muôn đời tôn vinh Chúa ! ... Tôn giáo đích thực là một mối dây, một tương quan khởi đi từ Chúa, lại đưa ta quay trở về với Chúa và với tha nhân. Những “thực hành đạo đức” là những phương thế giúp tăng cường mối tương quan này. Những thực hành đạo đức ấy mở lòng ta ra cho tình yêu : yêu Chúa và yêu tha nhân là hai tình yêu không thể tách biệt, như hai mặt của một bàn tay. Tôn giáo đích thực khiến chúng ta trở nên nghèo để có thể yêu mến.

Đức Giê-su tranh luận với các thượng tế và kinh sư. Người hỏi họ : “Vậy khi ông chủ vườn nho đến, ông sẽ làm gì bọn tá điền kia ?” Họ đáp : “Ác giả ác báo, ông sẽ tru diệt bọn chúng, và cho các tá điền khác canh tác vườn nho, để cứ đúng mùa, họ nộp hoa lợi cho ông.” Câu trả lời này phải làm cho họ suy nghĩ. Nhưng chính họ mù quáng rồi, như ta vẫn thường như vậy. Họ biết rút ra câu kết luận của dụ ngôn, nhưng lại không nghĩ rằng lời kết đó lại nói về họ.

Là những người kế nghiệp Nước Trời, chúng ta không thể tự phụ mình là những kẻ trên người khác, nếu không, đến lượt ta lại trở thành những kẻ chủ trương chiếm đoạt vườn nho của Chúa ! Ta phải coi chừng đừng làm hư hỏng Giáo Hội, dân tộc mới, khi mắc phải những tật xấu Chúa đã khiển trách những thượng tế và kinh sư Do-thái xưa. Ai ngã xuống đá này, kẻ ấy sẽ tan xương ; đá này rơi trúng ai, sẽ làm người ấy nát thịt. Giáo Hội chỉ theo đuổi một mục đích là loan báo Đức Giê-su Ki-tô, minh chứng Đức Giê-su Ki-tô, làm cho người ta sống sự chết và phục sinh của Người.

2. “Những ngôn sứ của Người Con thừa tự”

(M. Hubaut, trong “Prier les Paraboles”, Desclée de Brouwer, tr. 108-110).

Chúa ơi,

lịch sử phải chăng chỉ là một sự tái diễn khôn nguôi,

là tấn thảm kịch được diễn lại mãi mãi muôn đời ?

Đây vườn nho của Chúa,

mảnh đất này Chúa đã trao cho con.

Đây vườn nho của Chúa,

lòng, trí con và tự do này

tất cả đều do Người ban tặng.

Con lại chiếm cho mình mà không biết thẹn ;

và để chiếm trọn gia tài,

con lại quyết không nhìn Người Con thừa tự

dồn Người vào ngục tối sử xanh.

Thế là Chúa đã chết rồi !

Hoan hô con người !

Một mình sở hữu mọi của trần gian !

Vạn tuế con người,

chỉ mình làm chủ kiếp người và lịch sử !

Chúa liền sai bao sứ giả đến

để thu phần hoa lợi của tình yêu,

đem chia sẻ, an bình và công lý.

Thế mà tất cả lại bị đánh đập tơi bời,

hoặc bị tống giam vào nơi ngục thất,

hoặc bị tù đày hay là bị giết.

Giê-rê-mi-a bị ném đá, I-sai-a bị xé xác tan tành.

Roméro Giám Mục bị bắn gục trước bàn thờ ;

cha Popieluko bị đánh nhừ tử và trấn sâu dưới nước,

thân thể cha Jarland đạn ghim lỗ chỗ như tổ ong bầu.

Ôi lạy Đức Ki-tô !

sao Người luôn bị ghét bỏ khinh khi,

bị miệt thị và đóng đinh vào thập giá !

Xin ban cho con tâm hồn hiểu biết

gương mù này của thập giá tình yêu.

Hiểu biết hơn sự ngoan cố của con người

không cộng tác làm vườn nho của Chúa ;

Xin cho con luôn nghiệm ra rằng :

Mọi viên đá nào bị loại bỏ

đều trở nên viên đá góc tường,

cho thế nhân hưởng nguồn ơn cứu độ.

Ôi lạy Đức Ki-tô Phục Sinh !

Ngài là Con Thừa Tự của Trời, Đất mới.

Xin mở mắt con để con thấy rõ

qua gian lao của những bậc tôi trung,

qua cái chết của những ngài ngôn sứ,

Chúa đang thực hiện công trình của Chúa,

công trình kỳ diệu còn khuất mắt chúng con.

Nguồn: Hội đồng Giám mục Việt Nam (hdgmvietnam.com)