“Chỉ khi hòa bình bao trùm tất cả mọi người, đó mới thực sự là hòa bình.” Đức Hồng y Matteo Maria Zuppi mở đầu bài giảng bằng suy tư về một thế giới ngày nay cũng như nhiều thế kỷ trước, vẫn bị phủ bóng bởi “những cuộc chiến khủng khiếp, một cơn điên loạn khiến con người cuồng dại”.

Sáng nay (ngày 04/10), Đức Hồng y chủ sự Thánh lễ tại Assisi nhân ngày lễ kính Thánh Phanxicô và kỷ niệm 800 năm ngày Thánh nhân qua đời. Thánh Phanxicô đã trút hơi thở cuối cùng ngày 03 tháng 10 năm 1226 tại Porziuncola. Đồng tế với ngài có Đức Giám mục Felice Accrocca của Giáo phận Assisi–Nocera Umbra–Gualdo Tadino và Foligno, các vị phụ trách Dòng Anh em Hèn mọn Viện tu, cùng Đức Hồng y Ángel Fernández Artime, Đặc sứ của Đức Giáo Hoàng tại các Vương cung thánh đường Giáo hoàng ở Assisi.

Vương cung thánh đường Thánh Phanxicô chật kín các tín hữu. Tổng thống Ý Sergio Mattarella cũng hiện diện, cùng với các đại diện chính quyền và thể chế từ khắp nước Ý – quốc gia nhận Thánh Phanxicô và Thánh Catarina Siena làm bổn mạng – cũng như đại diện một số quốc gia khác.

Trong bài giảng, Đức Tổng Giám mục Bologna, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý, nhắc lại hình ảnh vị Poverello thành Assisi – “Người Nghèo thành Assisi” – như một “hình ảnh sống động của Đức Kitô”, một con người “tràn đầy niềm vui”, một “thi sĩ của cuộc sống”, người đã ca tụng vẻ đẹp của công trình tạo dựng, một vẻ đẹp “hoàn toàn nhân loại và hoàn toàn thánh thiêng”.

Không một ai bị mất đi, kể cả kẻ thù

Người anh em Phanxicô vẫn có ý nghĩa sâu sắc đối với thời đại hôm nay, khơi dậy nơi con người lòng can đảm đi ngược dòng đời và vun đắp sự hòa giải, như Đức Thánh cha Lêô XIV đã nhắc lại trong chuyến viếng thăm mục vụ tại Assisi hồi tháng 8 vừa qua.

Đức Hồng y suy tư rằng Thánh Phanxicô “giúp chúng ta nhận ra” sự hiện diện của Chúa, đồng thời khích lệ chúng ta “thi hành thánh ý Người”, theo đó không một ai bị mất đi, “kể cả kẻ thù”.

Sau đó, Đức Hồng y dâng lời tạ ơn chân thành, gợi lại Thánh ca các thụ tạo: “Chúc tụng Chúa, vì người anh em Phanxicô vẫn tiếp tục trao ban hòa bình và dạy chúng con trở thành những người kiến tạo hòa bình, mang hòa bình đến bất cứ nơi nào có bạo lực, hận thù và hiểu lầm. Ngài đã trút bỏ mọi sự để trở nên một người không mang vũ khí.”

Đức Hồng y Zuppi suy tư về thời đại đầy những mối đe dọa mà chúng ta đang sống, khi “con người bị cám dỗ và mê hoặc bởi một nền văn hóa quyền lực tầm thường, ngạo mạn và dối trá; một nền văn hóa còn được nuôi dưỡng bởi sự đề cao sai lạc, những lợi ích kinh tế trắng trợn và khổng lồ, chủ nghĩa dân tộc làm tan nát các quốc gia, cùng những chiến dịch tạo ra kẻ thù thay vì tìm kiếm điều liên kết chúng ta”.

Theo ngài, con đường phía trước là giải giới “đôi tay và tâm hồn chúng ta”.

Đơn sơ, chứ không hời hợt

Thánh Phanxicô, “con người khiêm hạ”, có thể “làm xẹp đi sự kiêu căng của những kẻ quyền thế” bằng thái độ nhã nhặn và “không chút tự phụ”. Ngài “nói với tất cả mọi người, bởi đức tin của ngài không chống lại bất cứ ai, nhưng là tình yêu dành cho mọi người”.

Sự đơn sơ của Thánh nhân không phải là “sự hời hợt hay thái độ nô lệ cho vẻ bề ngoài”. Trái lại, sự đơn sơ ấy nắm giữ điều cốt yếu: “điều mắt thường không nhìn thấy, nhưng lại làm cho mọi sự trở nên hữu hình, chân thật, quý giá và rạng ngời, kể cả bệnh tật và bóng tối khủng khiếp, khiến lòng người nản chí, của cái chết”.

Thánh Phanxicô nhắc nhở chúng ta rằng “chỉ có hòa bình và công lý mới là những mục tiêu xứng đáng để theo đuổi”, bởi “chỉ những điều ấy mới giúp chúng ta nhận ra và bảo vệ mọi chính nghĩa”. Ngài cũng nhắc rằng chiến tranh “không phải là định mệnh của chúng ta; hòa bình bắt đầu từ chính chúng ta và là tương lai duy nhất có thể có”.

Đức Hồng y Zuppi, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý, nhấn mạnh rằng Thánh Phanxicô “viết thư cho những người lãnh đạo các quốc gia, khẩn thiết mời gọi họ lựa chọn hòa bình. Không còn thời gian để chần chừ, bởi nỗi đau khổ đang vô cùng lớn lao. Kẻ gây chia rẽ vẫn tiếp tục khiến việc tìm kiếm giải pháp trở nên khó khăn hơn, lừa dối tâm trí và khiến chúng ta tin rằng – thật là một kẻ lừa dối! – chúng ta sẽ tìm được hòa bình nhờ vũ khí, chứ không phải nhờ đối thoại và pháp quyền”.

Tuy nhiên, sứ điệp của người anh em Phanxicô, một con người nghèo khó nhưng “làm cho người khác trở nên giàu có”, vẫn đến với chúng ta hôm nay, giúp chúng ta hiểu rằng “chúng ta sẽ không bao giờ đạt đến sự viên mãn nhờ chiếm hữu, nhưng chỉ nhờ trao ban, bởi khi yêu thương, mọi sự đều thuộc về chúng ta”.

Đức Hồng y Zuppi nhận định rằng yêu thương chính là trao ban, và “không có niềm vui nếu chúng ta không làm cho người thân cận được hạnh phúc, khởi đi từ những người nghèo”.

Vì thế, ngài kêu gọi mọi người “thiết lập mối dây liên đới với người nghèo, nhìn họ không phải như đối tượng cần được quan tâm, nhưng như những người anh chị em của chúng ta”. Đây không phải là một sự hy sinh, mà là một “kinh nghiệm của tình yêu”.

Các đô thị và địa phương của nước Ý

Khi “dịp kỷ niệm 800 năm đặc biệt này” đang dần khép lại, Đức Hồng y tiếp tục nói, Thánh Phanxicô còn giúp chúng ta “khám phá và tái khám phá những cội nguồn chung sâu xa nhất của nước Ý”. Những cội nguồn ấy “làm cho chúng ta trở nên người hơn, đồng thời thấm nhuần nơi chúng ta một nền văn hóa phát xuất từ Đức Kitô và dẫn đưa chúng ta đến với Đức Kitô; một nền văn hóa cần được nuôi dưỡng bằng cầu nguyện và phục vụ, những điều mà mọi người đều có thể thực hiện”.

Chính Thánh Phanxicô đã sống tinh thần ấy như “người anh em bé nhỏ của tất cả mọi người”. Ngài “muốn đến với hết thảy mọi người và cảm thấy mình thuộc về mọi nơi, trong khi mọi người cũng cảm thấy thân thuộc khi ở bên ngài”.

“Đừng thu nhỏ Thánh Phanxicô theo cách nhìn của riêng chúng ta, nhưng hãy bước theo ngài, để chúng ta có thể cảm nhận rằng thế giới và mọi dân tộc đều là của mình.”

Sau cùng, Thánh Phanxicô “chỉ mong có những người kiến tạo hòa bình khiêm nhường”, những người can đảm giúp nhân loại “sống chung với nhau, dựa vào sức mạnh của pháp quyền thay vì áp đặt luật của kẻ mạnh”.

Dầu và đèn nến

Vào đầu buổi cử hành, dầu được dâng tiến – năm nay do Vùng Umbria cung cấp. Sau đó, ông Valter Stoppini, Thị trưởng Assisi, thắp sáng ngọn đèn tạ ơn đại diện cho các đô thị và địa phương của nước Ý, được đặt bên cạnh mộ Thánh nhân.

Diễn văn của Tổng thống Mattarella và Tu sĩ Moroni

Sau Thánh lễ, các bài phát biểu được trình bày từ ban công của Đan viện Thánh Phanxicô. Tu sĩ Giulio Cesareo, Giám đốc Văn phòng Truyền thông của Đan viện, giới thiệu các diễn giả với những người đang quy tụ tại quảng trường bên ngoài Vương cung thánh đường.

Tổng thống Ý Sergio Mattarella chia sẻ: “Trong thời đại được đánh dấu bởi những cuộc chiến vô nghĩa và tàn khốc, bởi biết bao bạo lực, thao túng và kiêu ngạo, như Đức Thánh cha Lêô XIV đã nói cách đây ít ngày, chúng ta hy vọng ánh sáng của Thánh Phanxicô sẽ chiếu soi thế giới, hoán cải những tâm hồn chai đá vì hận thù và chỉ ra con đường dẫn đến hòa bình, hy vọng và một cuộc sống chung an bình, huynh đệ”.

Khi suy tư về con người của vị Thánh thành Assisi, Tổng thống nhận định rằng thời gian “không hề làm suy giảm sức hấp dẫn và sức lôi cuốn của ngài. Những điều ấy vẫn sống động vượt xa biên giới nước Ý và cả biên giới Kitô giáo, nơi ngài là người con ưu tú và một nhân vật nổi bật, vị ngôn sứ của hòa bình, tình yêu và lòng tôn trọng công trình tạo dựng”.

Ông nói tiếp, giáo huấn của Thánh nhân là “gia sản phổ quát dành cho mọi người nam nữ thuộc mọi thời đại và mọi nơi trên thế giới, dù là người có niềm tih hay không có tín ngưỡng, là Kitô hữu hay tín đồ của các tôn giáo khác”.

Theo Tổng thống, các cộng đoàn Phanxicô đã đưa đời sống tu trì “ra khỏi bầu khí trang nghiêm của các đan viện, đi vào đời sống đô thị và cơ cấu xã hội” của thời đại mình, một xã hội “đang rất cần sự dấn thân và hiện diện”. Các cộng đoàn ấy đã thể hiện “lý tưởng khó nghèo theo Tin mừng và sự gần gũi với những người bé mọn nhất giữa chúng ta, để lại dấu ấn sâu đậm trong xã hội thời Trung cổ và mở đường cho những hình thức liên đới mới cũng như những nguyên tắc mới trong các mối tương quan giữa con người”.

Vì lý do đó, ông nhận định rằng “Thánh Phanxicô có thể được xem cách chính đáng là vị tiền hô của các thánh nổi tiếng vì những hoạt động xã hội”.

Thánh nhân “chỉ” mong muốn sống trong cảnh nghèo khó, hòa bình và niềm vui cùng các anh chị em của mình, bước theo Đức Kitô và “sống sứ điệp Tin mừng, mời gọi những người khác đón nhận đặc ân của đời sống khó nghèo theo Tin mừng – một lời mời gọi làm nên nét khác biệt giữa ngài và các phong trào dân túy thời bấy giờ”.

“Qua lựa chọn triệt để ấy, một lựa chọn gây kinh ngạc dưới mắt thế gian, con người đã chọn danh xưng khiêm nhường là Anh em Hèn mọn cho mình và các môn đệ, đã trở thành một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất, nổi tiếng nhất và được yêu mến nhất trong lịch sử thế giới.”

Về phần mình, Tu sĩ Marco Moroni, Bề trên Đan viện Thánh Phanxicô, kêu gọi mọi người “luôn luôn” bảo vệ phẩm giá của từng người, “không phân biệt bất cứ ai”.

Ngài cũng thông báo rằng, cùng với chính quyền địa phương, “một đề xuất đã được đưa ra nhằm tạo nên một dấu ấn cụ thể và lâu dài cho dịp kỷ niệm 800 năm”: thành lập một cơ sở chăm sóc giảm nhẹ dành cho trẻ em, thuộc mạng lưới chăm sóc giảm nhẹ cấp vùng của Umbria.

Các cử hành mừng lễ

Trước đó, khoảng 3.000 người đã thắp sáng màn đêm tại Assisi khi tham gia cuộc “Hành trình cùng Thánh Phanxicô”. Với những bài hát và lời cầu nguyện, các bài giáo lý và hoạt cảnh tái hiện lịch sử, đoàn hành hương đi theo lộ trình mô phỏng hành trình quan tài Thánh Phanxicô năm 1226, từ nơi ngài qua đời đến nơi an táng, từ Vương cung thánh đường Đức Mẹ các Thiên thần đến Vương cung thánh đường Thánh Phanxicô.

Vào lúc nửa đêm, chuông của tất cả các nhà thờ tại Assisi đồng loạt vang lên, mở đầu cho Thánh lễ do Đức Hồng y Ángel Fernández Artime chủ sự.

Trong bài giảng, Đức Hồng y suy tư về “sứ điệp sâu xa nhất” của biến cố Transitus – cuộc vượt qua khỏi đời này – của Thánh Phanxicô: “Sống tốt lành có nghĩa là học cách chết đi cho chính mình mỗi ngày, để ngày càng thuộc trọn về Đức Kitô hơn”.

Ngài nói, sau cùng, “những gì chúng ta sở hữu, những thành tựu chúng ta đạt được, hình ảnh mà chúng ta tạo dựng về chính mình” sẽ không còn quan trọng.

“Điều còn lại là tình yêu. Điều còn lại là Đức Kitô. Thánh Phanxicô qua đời trong cảnh nghèo khó, nhưng ngài chết đi với sự giàu có duy nhất không bao giờ tàn phai: chính là Chúa.”

Vì thế, Đức Hồng y kêu gọi mọi người “trở về với những gì cốt yếu”, đặt Đức Kitô “ở trung tâm”, học cách “tín thác vào Thiên Chúa”, đồng thời sống “ít gắn bó với của cải hơn và quan tâm đến con người nhiều hơn”.

Rạng sáng hôm nay, một Thánh lễ khác dành cho cộng đoàn tu sĩ được cử hành do Tu sĩ Carlos Alberto Trovarelli, Bề trên Tổng quyền Dòng Anh em Hèn mọn Viện tu, chủ sự.

Trong sứ điệp gửi toàn thể Dòng, Tu sĩ Trovarelli mời gọi các anh em cầu xin “ơn can đảm dám chấp nhận những rủi ro”, để đời sống của họ có thể “phản chiếu hình ảnh vị Thánh thành Assisi, người sau khi trút bỏ mọi sự”, đã để cho Thần Khí Chúa “khơi dậy nơi mình niềm vui trọn hảo và mùa xuân đức tin. Ngay cả hôm nay, vô số người nam nữ trên khắp thế giới vẫn nhận ra và ngưỡng mộ niềm vui cùng mùa xuân đức tin ấy”.

Tác giả: Giada Aquilino (vaticannews.va)

#thanhphanxicoassisi #ĐứcHồngyMatteoZuppi