Khởi đầu ngày làm việc trong cầu nguyện
Ngày làm việc bắt đầu lúc 05g00 với Thánh lễ kính Thánh Giuse do Đức Giám mục Đaminh Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Xã hội, chủ tế. Linh mục Giuse Vũ Hữu Hiền, Thư ký Ủy ban, giảng lễ.
Trong bài giảng, khi giới thiệu mẫu gương quản gia trung tín của Thánh Giuse, cùng những thao thức của Đức Giáo hoàng Lêô XIV trong thời đại mới, Cha Giuse mời gọi những người làm truyền thông Công giáo trở nên những người quản gia trung thành và khôn ngoan, luôn tỉnh thức sẵng sàng đáp ứng những thay đổi của thời đại, biết sử dụng các phương tiện truyền thông được trao phó để kiến tạo sự hiệp thông và loan báo Tin mừng.
Truyền thông Công giáo: Phục vụ sự thật và xây dựng hiệp thông
Lúc 8g00, sau phần giới thiệu các tham dự viên, Đức cha Đaminh Nguyễn Tuấn Anh phát biểu khai mạc và định hướng chương trình làm việc.
Từ những định hướng của Thông điệp Magnifica Humanitas, Đức cha Đaminh đề nghị bốn nguyên tắc cho hoạt động truyền thông Công giáo: tôn trọng phẩm giá con người, phục vụ sự thật, xây dựng hiệp thông và sử dụng công nghệ có trách nhiệm.
Ngài cũng mời gọi các đơn vị truyền thông chuyển từ những nỗ lực riêng lẻ sang sự liên kết giữa 27 giáo phận, các dòng tu và các ủy ban; tăng cường đào tạo nhân sự, nâng cao năng lực kiểm chứng thông tin và ứng phó với khủng hoảng truyền thông.
Hướng đến kỷ niệm 500 năm Tin mừng đến Việt Nam vào năm 2033, Đức cha gợi mở những sáng kiến như tổ chức tọa đàm, xây dựng kho tư liệu lịch sử và đào tạo nhân sự có khả năng kể lại câu chuyện đức tin bằng các phương tiện hiện đại.
Trở thành những ngôn sứ trong thế giới số
Tiếp đó, Đức Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm trình bày tham luận “Magnifica Humanitas và sứ mạng truyền thông Công giáo trong thời đại trí tuệ nhân tạo”.
Phân tích văn kiện Magnifica Humanitas của Đức Thánh cha Lêô XIV, Đức cha Phêrô nêu bật hai hình ảnh đối lập được nhắc đến trong Kinh thánh: Tháp Babel, biểu tượng của tham vọng con người muốn loại trừ Thiên Chúa và dẫn đến chia rẽ; và Tường thành Giêrusalem thời sau lưu đày, hình ảnh của sự cộng tác, bảo vệ phẩm giá và xây dựng hiệp thông.
Đặt vấn đề trong ánh sáng Học thuyết Xã hội Công giáo, ngài nhắc lại các nguyên tắc về công ích, mục đích phổ quát của tài nguyên, bổ trợ, liên đới và công bằng xã hội. Những nguyên tắc này giúp người làm truyền thông phân định trước các vấn đề của thời đại số, đặc biệt nguy cơ độc quyền công nghệ, bất bình đẳng trong tiếp cận thông tin và sự nhầm lẫn giữa kết nối kỹ thuật với hiệp thông đích thực.
Khẳng định con người có phẩm giá nội tại cao quý do được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, Đức cha Phêrô kêu gọi việc ứng dụng công nghệ của người truyền thông Công giáo phải tôn trọng phẩm giá con người, giúp con người sống xứng với nhân phẩmi.
Đức cha cũng phân biệt trí tuệ con người với trí tuệ nhân tạo. Trong khi trí tuệ con người gắn liền với toàn thể nhân vị, có khả năng thiết lập tương quan và khao khát chân lý, thì trí tuệ nhân tạo (AI), dù đáp ứng rất nhanh chóng những yêu cầu của người dùng, cũng chỉ là công cụ máy móc, được vận hành dựa trên việc xử lý dữ liệu, không có lương tâm hay trách nhiệm đạo đức. Vì thế, việc lệ thuộc quá mức vào AI có thể làm suy giảm khả năng suy tư, sáng tạo, phân định và cả đời sống cầu nguyện.
Đối với mạng xã hội, Đức cha lưu ý những nguy cơ về tin giả, thao túng thông tin và các tác động tiêu cực đến giới trẻ. Tuy nhiên, ngài cũng khuyên các tham dự viên cần tránh cả hai thái độ cực đoan: thần thánh hóa hoặc ma quỷ hóa công nghệ.
Kết thúc tham luận, Đức cha Phêrô mời gọi những người làm truyền thông Công giáo đừng để các thuật toán quyết định cuộc đời mình, nhưng hãy trở thành những “ngôn sứ trong thế giới số”, cùng xây dựng “Tường thành Giêrusalem” bằng ngôn ngữ Tin mừng và nền văn minh tình yêu. Ngài đặc biệt khuyến khích các đại diện giáo phận và dòng tu tăng cường liên kết để hoạt động truyền thông đạt hiệu quả hơn.
Trong phần trao đổi, các tham dự viên đặt những câu hỏi về bản chất và giới hạn của AI, nguy cơ thuật toán củng cố thiên kiến cá nhân, cũng như việc sử dụng AI để hỗ trợ soạn bài giảng và những hệ quả có thể phát sinh.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhưng không đánh mất con người
Buổi chiều, ông Giuse Trần Vũ Nguyên (Bung Trần) - Chủ nhiệm Cộng đồng Giáo viên số Google, và ông Phêrô Phạm Đăng An - Phó Tổng Giám đốc Vũ Phong Energy Group, đã trình bày tham luận “Trí tuệ nhân tạo và trách nhiệm bảo vệ phẩm giá con người”.
Từ góc nhìn thực tiễn, ông Giuse Trần Vũ Nguyên phân tích những hạn chế của AI, như sự thiếu hụt bối cảnh văn hóa Việt Nam, thiên kiến trong dữ liệu huấn luyện và hiện tượng “ảo giác”, khi AI tạo ra những thông tin không chính xác.
Với định hướng “công nghệ vị nhân sinh”, diễn giả cho rằng AI cần phục vụ sự phát triển toàn diện của con người. Công nghệ có thể đảm nhận những công việc lặp lại, hỗ trợ sáng tạo, phân tích dữ liệu và xây dựng phương án, nhưng những quyết định đòi hỏi trải nghiệm, chiêm niệm, phân định và trách nhiệm vẫn phải thuộc về con người.
Chia sẻ từ kinh nghiệm doanh nghiệp, ông Phêrô Phạm Đăng An cho biết AI có thể hỗ trợ lưu trữ thông tin, phản biện kế hoạch và xây dựng các kịch bản hành động. Tuy nhiên, việc sử dụng công nghệ phải đi đôi với bảo vệ dữ liệu bảo mật, đồng thời không để AI thay thế sự hiện diện và những tương quan trực tiếp giữa con người với nhau cũng như với Thiên Chúa.
Đối thoại trong Thánh Thần: Lắng nghe để cùng phân định
Lúc 14g45, các tham dự viên bước vào phiên Đối thoại trong Thánh Thần đầu tiên, theo cách thức và định hướng được Đức cha Đaminh Nguyễn Tuấn Anh trình bày.
Các tham dự viên được chia thành 15 nhóm, cùng suy tư và chia sẻ chủ đề: Nhân phẩm con người trong kỷ nguyên truyền thông số, bao gồm mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và mục vụ truyền thông. Nội dung chia sẻ tập trung vào ba hướng: nhận diện những mặt trái cần khắc phục, những điểm sáng cần gìn giữ và lan tỏa, cùng những cơ hội và thách đố đang đặt ra cho truyền thông Công giáo. Sau thời gian trao đổi, tám nhóm trình bày phần đúc kết trong phiên báo cáo đầu tiên.
Phương pháp Đối thoại trong Thánh Thần thật sự tạo cơ hội để các tham dự viên lắng nghe kinh nghiệm của nhau, nhận diện những mối quan tâm chung và tìm kiếm hướng cộng tác trong sứ mạng truyền thông.
Ngày làm việc kết thúc với giờ Kinh Chiều và chầu Thánh Thể lúc 17g30, trước khi các đại biểu tiếp tục gặp gỡ, giao lưu trong bữa cơm tối.
Nguồn: Hội đồng Giám mục Việt Nam (hdgmvietnam.com)
