“Tôi cho rằng không có lý do lâm sàng nào khiến chuyến tông du này không thể diễn ra”. Giáo sư Stefano Margaritora, bác sĩ phẫu thuật đã thực hiện ca phẫu thuật phổi cho Đức Thánh cha Lêô XIV vào thứ Ba, ngày 13/10/2026, khẳng định trong cuộc phỏng vấn với các cơ quan truyền thông Vatican rằng, xét về phương diện y khoa, Đức Thánh cha có thể thực hiện chuyến đi dài và đòi hỏi nhiều sức lực tại châu Mỹ Latinh, dự kiến từ ngày 6 đến 17/11/2026. Giáo sư Margaritora là giảng viên chính thức ngành phẫu thuật lồng ngực tại Đại học Công giáo Thánh Tâm và là giám đốc Đơn vị Phẫu thuật Lồng ngực thuộc Quỹ Bệnh viện Đại học Agostino Gemelli IRCCS.

Thưa giáo sư, trước hết, sức khỏe của Đức Thánh cha Lêô XIV hiện nay thế nào?

Vào thời điểm xuất viện, tình trạng lâm sàng của Đức Thánh cha Lêô hoàn toàn khả quan. Các xét nghiệm máu của ngài đều hoàn toàn bình thường và chức năng tim ổn định. Quá trình phổi nở trở lại sau phẫu thuật đang diễn tiến theo đúng thời gian dự kiến thông thường. Vì vậy, xét trên tổng thể, tình trạng sức khỏe của ngài rất tốt.

Khối ung thư biểu mô tuyến phổi được phát hiện như thế nào, thưa giáo sư?

Khối u ác tính ở phổi của Đức Giáo hoàng được phát hiện hoàn toàn tình cờ, như điều thật đáng tiếc là vẫn thường xảy ra. Khi thực hiện các xét nghiệm theo quy trình thông thường ở vùng bụng, người ta phát hiện một đốm nhỏ ở vùng đáy phổi trong lồng ngực. Điều này khá bình thường, bởi khi tiến hành các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh vùng bụng, cơ hoành giống như một chiếc dù, nên phần đáy phổi thường hiện rõ trên hình ảnh. Tuy nhiên, chắc chắn rằng nếu đốm nhỏ ấy nằm cao hơn một chút thì nó đã không được phát hiện.

Kinh nghiệm mà Đức Thánh cha đã trải qua trong những tuần vừa qua mang lại cho chúng ta bài học gì? Việc phòng ngừa quan trọng đến mức nào?

Việc phòng ngừa vô cùng quan trọng, bởi Đức Thánh cha thuộc nhóm những người phát hiện mình mắc ung thư phổi hoàn toàn tình cờ, không phải vì họ chủ động tầm soát, mà vì họ thực hiện các xét nghiệm nhằm những mục đích khác. Chẳng hạn, một người bị ngã từ trên cây và phải đến phòng cấp cứu chụp X-quang, nhờ đó phát hiện một đốm bất thường ở phổi; hoặc những xét nghiệm được thực hiện vì các lý do khác cũng có thể dẫn đến phát hiện tương tự.

Vì thế, điều quan trọng là người dân, đặc biệt là những người thuộc nhóm nguy cơ cao, cần định kỳ thực hiện các xét nghiệm kiểm tra nhằm phát hiện bệnh sớm. Việc này không chỉ áp dụng đối với những loại ung thư đã có chương trình tầm soát trên diện rộng, như ung thư vú hoặc ung thư đại tràng, mà còn cần được thực hiện đối với ung thư phổi. Đáng tiếc là căn bệnh này, nhất là trong giai đoạn đầu, thường không gây ra triệu chứng, như trường hợp của Đức Thánh cha: ngài không có bất kỳ triệu chứng hô hấp nào và vẫn cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh.

Giáo sư đánh giá ca phẫu thuật này như thế nào? Đây có phải là một ca phẫu thuật phức tạp không?

Tôi sẽ không trung thực nếu nói rằng đây là một ca phẫu thuật rất phức tạp, nhằm tỏ ra mình đã thực hiện một chiến công phi thường. Trên thực tế, ca phẫu thuật cho Đức Thánh cha là một ca phẫu thuật thường quy. Điều đó có nghĩa là trong những trường hợp tương tự, khi khối u phổi đạt đến một kích thước nhất định, cần phải cắt bỏ toàn bộ thùy phổi chứa khối u. Trong trường hợp của Đức Thánh cha, đó là thùy dưới của phổi phải. Vì vậy, xét trên phương diện này, đây là một ca phẫu thuật thường quy.

Thưa giáo sư, ông có hài lòng với kết quả phẫu thuật không?

Có, tôi rất hài lòng. Tôi có thể nói rằng ca phẫu thuật diễn ra mà không gặp bất kỳ biến chứng nào. Đây chính là điều chúng tôi luôn mong đợi trước mỗi ca phẫu thuật. Nhưng đáng tiếc là không phải lúc nào mọi việc cũng diễn ra như vậy...

Ông có hài lòng với quá trình hồi phục sau phẫu thuật của Đức Thánh cha không?

Có, chúng tôi thực sự rất hài lòng. Trong quá trình hồi phục sau phẫu thuật, Đức Thánh cha đã dốc toàn bộ tâm sức, giống như những bệnh nhân có động lực mạnh mẽ nhất sau loại phẫu thuật này. Vì thế, sự chăm sóc của chúng tôi dành cho ngài thực sự không nhiều, bởi ý chí muốn phục hồi thật nhanh của ngài đã phát huy hiệu quả trên mọi phương diện. Tinh thần ấy thực sự đáng khâm phục.

Giáo sư có thể dự đoán thời gian dưỡng bệnh kéo dài bao lâu không? Liệu ngài có đủ thời gian hồi phục để thực hiện chuyến tông du châu Mỹ Latinh không?

Nếu xem Đức Thánh cha như một người bình thường sau loại phẫu thuật này, tôi cho rằng cần khoảng hai tuần để thể lực hồi phục hoàn toàn. Như vậy, vì gần một tuần đã trôi qua, xét tổng thể, tôi tin rằng Đức Giáo hoàng có thể hồi phục hoàn toàn trong khoảng mười ngày nữa.

Đối với một chuyến đi dài, có các chặng di chuyển bằng máy bay và sẽ diễn ra trong khoảng ba tuần nữa, tôi cho rằng không có lý do lâm sàng nào khiến chuyến đi này không thể thực hiện.

Với tư cách một con người, một bác sĩ và một tín hữu, việc dẫn dắt ê-kíp phẫu thuật cho Đức Thánh cha có ý nghĩa như thế nào đối với ông?

Được phẫu thuật cho một vị Giáo hoàng là một cảm xúc sâu kín mà tôi thậm chí không thể diễn tả được. Dĩ nhiên, trước mặt bạn là một con người, bởi cuối cùng thì Đức Thánh cha cũng là một con người. Nhưng bạn hoàn toàn hiểu rằng ngài không phải là một người bình thường. Đức Thánh cha Lêô có sức thu hút và uy tín đặc biệt đến mức không thể xem ngài như một người bình thường trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Bạn chuẩn bị phẫu thuật cho một vị Giáo hoàng mà, ít nhất trong lịch sử hiện đại, lần đầu tiên phải trải qua phẫu thuật vì một khối u ác tính. Bởi vì, theo những gì chúng ta biết cho đến nay, chưa từng có trường hợp nào như vậy. Bạn biết rằng cả thế giới đang dõi theo mình, bởi ngài không chỉ là một nguyên thủ quốc gia, mà còn là vị lãnh đạo của các tín hữu sống rải rác khắp thế giới, với sự quan tâm rất lớn của truyền thông.

Vì thế, rõ ràng một ca phẫu thuật theo quy trình thông thường không thể được xem là chuyện thường tình xét trên phương diện con người. Tôi đã trải qua những cảm xúc giằng co giữa việc tự nhủ: “Mình phải thực hiện một ca phẫu thuật bình thường, điều mà mình đã làm cả nghìn lần trong đời”, và suy nghĩ: “Mình phải lần đầu tiên thực hiện một ca phẫu thuật như thế này cho một vị Giáo hoàng”.

Tôi có thể hỏi ông đã nói gì với Đức Thánh cha ngay trước khi thuốc gây mê bắt đầu có tác dụng không?

Khi Đức Thánh cha bước vào phòng phẫu thuật, vì ngài thực sự là một người rất giản dị và luôn tươi cười, chúng tôi đứng thành một vòng cung nhỏ như trong giảng đường: tôi, các đồng nghiệp, các bác sĩ gây mê và nhân viên phòng mổ. Khi bước vào, ngài nhìn quanh và thấy chúng tôi. Tôi nói với ngài: “Thưa Đức Thánh cha, đây là ‘đội hình trong mơ’ của chúng con”. Ngài mỉm cười, rồi ngài... Chúng tôi bắt đầu tiến hành các thao tác gây mê.

Thưa giáo sư, trong những ngày nằm viện tại Gemelli, Đức Thánh cha Lêô XIV là một bệnh nhân như thế nào?

Đức Thánh cha Lêô là một bệnh nhân lý tưởng. Tôi nói điều này không phải để lấy lòng ngài, mà bởi ngài thực sự là một bệnh nhân không gây ra dù chỉ một vấn đề nhỏ nhất cho ê-kíp chăm sóc mình; và ngài cũng sẽ không gây ra vấn đề nào ngay cả khi tên ngài là Mario Bianchi.

Ngài luôn bình thản, luôn tươi cười và hầu như không than phiền, dù chắc chắn một người vẫn cảm thấy đau sau những can thiệp như vậy, bất chấp mọi biện pháp được thực hiện. Ngài tuân thủ tất cả các bước chúng tôi đề ra về chế độ ăn uống cũng như vật lý trị liệu. Ngài đã đứng dậy đi lại và luôn cố gắng làm nhiều hơn một chút so với những gì chúng tôi yêu cầu. Vào ngày thứ hai sau phẫu thuật, chúng tôi quay lại thì thấy ngài đang tự tay sắp xếp những chiếc ghế trong nhà nguyện. Chúng tôi nói với ngài: “Thưa Đức Thánh cha, đã có chúng con ở đây rồi ạ”. Ngài đáp: “Không sao, tôi làm được, cứ để tôi làm”. Vậy tôi còn có thể nói gì nữa? Ngài thực sự là một bệnh nhân hoàn toàn lý tưởng.

Tôi cũng muốn gửi lời cảm ơn đến toàn thể nhân viên và đội ngũ của Bệnh viện Gemelli, những người đã góp phần chăm sóc Đức Thánh cha. Chúng ta đừng bao giờ quên rằng trong các bệnh viện, đằng sau công việc của bác sĩ phẫu thuật và bác sĩ gây mê còn có điều dưỡng phòng mổ, nhân viên phòng mổ không thuộc đội ngũ điều dưỡng, các kỹ thuật viên xét nghiệm và kỹ thuật viên chẩn đoán hình ảnh, những người đã đến chụp X-quang cho Đức Thánh cha mỗi ngày.

Còn có các chuyên viên vật lý trị liệu và nhiều thành viên thuộc các ngành nghề y tế khác. Thông thường, những người này có thể không được nhắc đến, nhưng tôi rất vui được ghi nhận sự đóng góp của họ. Dĩ nhiên, tôi cũng xin gửi lời tri ân chân thành đến ban lãnh đạo của Quỹ Bệnh viện Gemelli và Viện trưởng Đại học Công giáo, những người đã tin tưởng tôi và tạo điều kiện để tôi có được trải nghiệm thực sự phi thường này.

Nguồn: vaticannews.va/vi

Nguồn: Hội đồng Giám mục Việt Nam (hdgmvietnam.com)